Vapen

Meer grip krijgen op het thema vapen bij jongeren?

Dan ben je hier aan het juiste adres! Kom hier alles te weten over hoe jij vapen kan aanpakken in jouw jeugdwelzijnswerking!

Herkenbaar?

Merk je in jouw werking ook meer vragen, signalen of onzekerheid rond vapen?

Met KickAsh! gingen we samen met jongeren en jeugdwerkers aan de slag om rookinitiatie te voorkomen binnen het jeugdwelzijnswerk. Tijdens het ontwikkeltraject (2021–2025) viel één trend steeds sterker op: vapen is in opmars!
Wat voor jongeren vaak aanvoelt als iets hips, onschuldig en laagdrempelig, blijkt dat allerminst te zijn. De aantrekkingskracht is groot, maar de risico’s worden zwaar onderschat.

Herkenbaar? Merk je in jouw werking ook meer vragen, signalen of onzekerheid rond vapen? Dan ben je niet alleen. Steeds meer organisaties voelen de nood aan gerichte ondersteuning en duidelijke handvaten.

Hoewel we in de KickAsh!-toolkit preventie rond roken en vapen meestal samen benaderen, verdient vapen ook extra aandacht.

Op deze pagina vind je daarom gerichte en wetenschappelijk onderbouwde informatie over vapen, die opnieuw werd vormgegeven in dialoog met jongeren en jeugdwerkers. Zo is de inhoud helder, relevant en praktisch toepasbaar in jouw dagelijkse praktijk als jeugdwerker, en sta je sterker in het gesprek met jongeren om preventief en bewust aan de slag te gaan.

Lees verder en ontdek hoe jij het verschil kan maken.

Vapen is geen roken 2.0

Uit onderzoek én uit de dagelijkse praktijk van jeugdwerkers blijkt dat roken en vapen deels gestuurd worden door dezelfde onderliggende mechanismen. Factoren zoals sociale invloed, attitudes tegenover gebruik en hoe jongeren risico’s inschatten, spelen bij beide een belangrijke rol. 

Ook de mate waarin jongeren vertrouwen hebben in hun eigen kunnen (eigen-effectiviteit) en beschikken over copingvaardigheden om met druk of stress om te gaan, blijkt sterk bepalend. Deze overlappende mechanismen vormden al de basis van KickAsh! en blijven relevant in de preventie van zowel roken als vapen.

Tegelijk tonen zowel wetenschappelijk onderzoek als de praktijkervaring van jeugdwerkers aan dat vapen eigen, specifieke mechanismen kent die niet of onvoldoende aan bod komen binnen klassieke rookpreventie. Het gaat onder meer om:

  • Aantrekkelijke smaken en nieuwsgierigheid, die experimenteren bijzonder laagdrempelig maken
  • Het wijdverspreide idee dat vapen onschuldig of veel minder schadelijk is dan roken, vaak gevoed door misinformatie
  • Normalisering via sociale media, waar influencers en esthetische beelden vapen sociaal aanvaardbaar maken
  • Onzichtbare marketingstrategieën die vapen aantrekkelijk voorstellen zonder expliciete reclame
  • Het discrete karakter van vapes, waardoor gebruik makkelijk verborgen blijft
  • Beperkt bewustzijn van eigen gebruik, wat maakt dat grenzen sneller vervagen

Deze inzichten tonen aan waarom het belangrijk is om rook- en vapepreventie deels samen te benaderen, maar tegelijk ook specifiek in te spelen op de unieke mechanismen van vapen. Daarom ontwikkelden we nog extra materialen die meer specifiek inzetten op de preventie van vapen. Deze kan je terugvinden op de website!

👉 Tot slot

Denk goed na of en hoe je vapen bespreekbaar maakt in jouw groep. Dat hangt sterk af van wie er voor je zit en wat zij nodig hebben. Soms is duidelijke info helpend, maar in andere situaties kan het onderwerp net extra nieuwsgierigheid opwekken.
Stem je aanpak dus bewust af op je doelgroep en de context; wat werkt voor de ene groep, werkt niet automatisch voor de andere.
Hopelijk helpt onze toolkit je op weg.

Aan de slag met jouw jeugdwerking? 

Bekijk onze toolkit!